Bekkenbodem, obstipatie en urineverlies bij zwangerschap en na bevalling
Vrouwen die zwanger zijn of al zijn bevallen, hebben vaak aan den lijve ondervonden dat de zwangerschap of de bevalling invloed kan hebben op het plassen en ontlasten. Obstipatie en urineverlies is geen onbekend probleem bij zwangerschap en na de bevalling.
Verschillende klachten worden door vrouwen gemeld: urineverlies, heftige drang om te plassen, vaak kleine beetjes moeten plassen, incontinentie, moeilijk kunnen (uit)plassen, obstipatie, verlies van windjes of verlies van ontlasting.
Bekkenbodem vaak oorzaak van obstipatie en urineverlies klachten
Weinig vrouwen durven klachten van obstipatie of urineverlies, meest uit schaamtegevoelens, bij hun huisarts, verloskundige of gynaecoloog te vertellen. Vaak hebben deze klachten, die bij veel vrouwen grote problemen geven, te maken met het niet goed functioneren van de bekkenbodemspieren van de bekkenbodem. In het onderlichaam van de vrouw bevinden zich van voor naar achter: de blaas en de urinebuis, de baarmoeder, vagina en de endeldarm (rectum). Vlak voor de blaas ligt het schaambeen, vlak achter de darm ligt het heiligbeen. De organen in het onderlichaam van de vrouw liggen zeer dicht bij elkaar en beïnvloeden elkaar. De organen worden ondersteund door de bekkenbodemspieren. De bekkenbodemspieren zijn een groep spieren die als een hangmatje onder in de buik zijn gespannen tussen het schaambeen en het heiligbeen. Behalve het ondersteunen van de bovengenoemde organen, zorgen de bekkenbodemspieren er voor dat men urine, ontlasting en windjes op kan houden en, wanneer men dat wil, kan plassen, ontlasten en windjes laten. De bekkenbodemspieren zijn ook erg belangrijk bij de seksualiteit. De functie van de bekkenbodem kan minder worden door: zwangerschap, bevalling, vaak zwaar tillen, chronische obstipatie, veel en intens hoesten (bijvoorbeeld bij longaandoeningen), overgang, veel overgewicht, snel en veel afvallen of een combinatie van bovengenoemde factoren.
Diarree, urineverlies en hoesten tijdens de zwangerschap
Tijdens de zwangerschap neemt door de groei van het kindje en de baarmoeder de belasting van de bekkenbodem in korte tijd erg toe. De bekkenbodem moet immers veel meer dragen. Deze draaglast wordt nog groter wanneer er zwaar lichamelijk werk gedaan wordt. De draaglast wordt nog weer groter wanneer tijdens deze werkzaamheden de adem wordt vastgehouden. Zwaar lichamelijk werk en het vasthouden van de adem leiden beiden tot een verhoging van de buikdruk en deze druk kan alleen worden opgevangen door het aanspannen van de bekkenbodemspieren. Over het algemeen kun je zeggen dat wanneer je iets gaat doen dat je kracht kost je dan alvorens kracht te zetten eerst je bekkenbodem aan moet spannen en tijdens de gehele activiteit moet blijven doorademen. In het begin moet je hier erg bij nadenken maar je zult merken dat het na enige tijd vanzelf gaat.
Grotere kans op obstipatie of urineverlies
Door de groei van de baarmoeder kan tevens de blaas wat gehinderd worden. Doordat er geen ruimte meer is om uit te zetten (dat gebeurt tijdens vulling), kan de blaas minder urine bevatten. U zult hierdoor vaker en in kleinere hoeveelheden plassen. De blaas is een orgaan dat snel geprikkeld is. Wanneer de blaas wordt geprikkeld, trekt deze zich samen wat het gevoel geeft dat men moet plassen. Deze prikkeling kan ook ontstaan door bewegingen van het kindje in de baarmoeder. Ook als een bijna lege blaas zich samentrekt, geeft dat het gevoel te moeten plassen. Dat verklaart waarom zwangeren vaak voor niets naar het toilet gaan. De blaas kan tijdens de zwangerschap letterlijk in de verdrukking komen. Door de hoge druk die er ontstaat op de blaas kan stress-incontinentie ontstaan. Stress-incontinentie ontstaat wanneer de druk die op de blaas, dus in de buik heerst groter is dan de druk die de bekkenbodemspieren kunnen ontwikkelen. In rust hebben de meeste vrouwen geen last van urineverlies. Maar wanneer men gaat bewegen en de buikdruk toeneemt, kunnen er problemen ontstaan. De buikdruk neemt nog meer toe bij zware lichamelijke arbeid als bijvoorbeeld tillen en dragen. Maar ook bij hoesten, niezen, lachen en bukken ontstaat vaak urineverlies. Tijdens deze activiteiten moet preventief, dus van te voren, de bekkenbodem worden aangespannen en worden doorgeademd.
Zwangerschap problemen bij verstopping, plassen en incontinentie
Soms zijn er problemen met het (uit)plassen. Het is belangrijk bij elke toiletgang de blaas zo goed mogelijk leeg te plassen. Resturine kan leiden tot blaasontstekingen en prikkelt bovendien de blaas erg snel waardoor er na korte tijd weer opnieuw plasdrang zal ontstaan. Neem altijd de tijd om te plassen. Ga rechtop op het toilet zitten en plas indien mogelijk in één keer uit. Persen tijdens het plassen heeft geen zin. Wanneer er geen urine meer komt, wordt het bekken nog een aantal keren gekanteld ten einde ook de laatste restjes urine richting urinebuis te verplaatsen zodat deze ook uitgeplast kunnen worden. Soms helpt het ook nog om wat links-rechts te schommelen. Wanneer u echt klaar bent, spant u uw bekkenbodem één keer goed aan om de urinebuis af te sluiten.
Obstipatie of urineverlies de meest voorkomende klacht bij zwangerschap
Problemen rond de ontlasting worden ook vaak gesignaleerd tijdens de zwangerschap. Het meest hebben vrouwen last van obstipatie. Door de toegenomen elasticiteit van de darmen werken deze trager wat kan leiden tot obstipatie. Bij sommige vrouwen wordt dit door het gebruik van ijzerpreparaten nog eens versterkt. Een vezelrijk dieet, voldoende vochtinname en voldoende beweging zijn uiteraard eerste belangrijke adviezen. Daarnaast is de toiletgedrag erg belangrijk. Neem ook nu weer voldoende tijd om naar het toilet te gaan. Wacht tot u goede drang heeft en ga dan ook gelijk naar het toilet. Ga zitten met een licht bolle rug. Adem eerst goed in en pers dan op de uitademing. Wanneer de ontlasting niet komt kunt u proberen de drang wat sterker te maken door even flink te gaan bewegen. Probeer het opnieuw als u weer goede drang hebt. Soms merken vrouwen dat ze windjes verliezen bij bepaalde activiteiten. Tijdens alle buikdruk verhogende momenten zoals bukken en hoesten kan dit gebeuren. Het is lastig en vervelend maar goed te voorkomen wanneer u bij dit soort activiteiten weer uw bekkenbodem spant.
Obstipatie en urineverlies voorkomen door oefeningen
Het verdient aanbeveling tijdens de zwangerschap te beginnen met het oefenen van de bekkenbodemspieren. Het belangrijkste van het oefenen is dat u uw bekkenbodem op de juiste manier leert gebruiken, dat u weet wanneer u moet aanspannen en weet wanneer u juist moet loslaten. Het is zeer zeker niet de bedoeling van het oefenen dat u een krachtige en stugge bekkenbodem kweekt. Zo’n bekkenbodem is niet functioneel en zou bij de bevalling alleen maar problemen geven. Een goed geoefende bekkenbodem is sterk en veerkrachtig, vergelijkbaar met een trampoline. Een goed geoefende bekkenbodem heeft genoeg kracht om te dragen en om continent te blijven maar kan ook voldoende ontspannen om urine, ontlasting en het kindje te laten passeren. Ook bij het bedrijven van seks is een goed ontspannen bekkenbodem belangrijk. Het oefenen van de bekkenbodemspieren en het inpassen daarvan in de activiteiten van het dagelijkse leven is een onderdeel van de zwangerschapscursussen die door fysiotherapeuten gegeven worden.
De bekkenbodem bij de bevalling
Tijdens de bevalling moet het kindje de bekkenbodem passeren. Deze spierlaag wordt daarbij fors opgerekt, zo fors dat in de meeste gevallen er duidelijk sprake is van overrekking en spierscheurtjes in de bekkenbodem en in de zenuwen die de bekkenbodem verzorgen. Ook langdurige druk op de bekkenbodem leidt tot schade aan de zenuwen. Door de bevalling kunnen ook de schedewanden overrekt raken en kan de urinebuis wat naar beneden gedrukt worden. Vlak na de bevalling is bij veel vrouwen het gevoel in het onderlijf verminderd. Dit merkt u bijvoorbeeld doordat u moet kijken of u klaar bent met plassen en dit niet meer goed voelt of dat windjes ongewild ontsnappen. Bij elke vrouw ontstaat, met name bij de eerste bevalling, schade aan de spieren van de bekkenbodem. Dit geeft niet bij iedereen dezelfde klachten. Vrouwen kunnen problemen hebben rond het plassen, rond de ontlasting, rond seksualiteit en mogelijk kan een (lichte) verzakking van één of meerdere buikorganen ontstaan. De meest gehoorde klachten bij de bekkenfysiotherapeut zijn: stress urine incontinentie, verlies van windjes, heftige drang op de ontlasting, gevoel van verzakking, drukgevoel in onderbuik en -rug en pijn bij het vrijen.
Bekkenbodemspieren trainen helpt obstipatie of urineverlies na bevallen voorkomen
Elke pas-bevallen vrouw doet er goed aan haar bekkenbodemspieren te oefenen. Het advies is dit zo snel mogelijk na de bevalling op te pakken. De eerste zeven tot tien dagen na de bevalling gaat het er alleen om weer te leren voelen in je onderlijf en je bekkenbodem, later kan ook weer geoefend worden om de spieren wat krachtiger te maken. De eerste dagen na de bevalling hebben zowel het bekken als de bekkenbodem rust nodig om te herstellen. Probeer veel te liggen, afgewisseld met kleine stukjes lopen en zitten. Sta niet te lang achter elkaar. Ga na een periode staan, bijvoorbeeld om uw kindje in bad te doen, weer een tijdje liggen. De eerste weken na de bevalling is het niet verstandig zware lichamelijk activiteiten te verrichten. U kunt ook zeggen: u kunt beter geen dingen doen waarbij u kracht moet zetten.De bekkenbodem is nog niet voldoende hersteld om de stijging van de buikdruk bij dit soort activiteiten op te vangen. Wanneer u deze activiteiten toch wilt of moet uitvoeren, span dan altijd uw bekkenbodemspieren aan en zorg dat u goed doorademt. Ook nu is het weer belangrijk zorgvuldig te zijn met het toiletgedrag. Ook na de bevalling kunnen vrouwen vaak niet in één keer uitplassen. Probeer ook nu weer door te schommelen en te kantelen de blaas zo goed mogelijk leeg te plassen. Hard persen op de ontlasting bij een nog niet herstelde bekkenbodem wordt sterk afgeraden. Wacht weer op goede drang en pers altijd op een uitademing. Gebruik desnoods middeltjes om de ontlasting wat zachter te maken.
Obstipatie en urineverlies voorkomen bij zwangerschap en na de bevalling
Het oefenen van de bekkenbodem hoort ook onderdeel te zijn van de gymnastiek voor na de bevalling en niet alleen ter voorkoming van obstipatie of urineverlies. Wanneer er zes weken na de bevalling nog klachten bestaan die te maken hebben met het functioneren van de bekkenbodemspieren, dient het aanbeveling te oefenen onder leiding van een bekkenfysiotherapeut. Een bekkenfysiotherapeut is een fysiotherapeut die na zijn opleiding fysiotherapie nog een extra opleiding heeft gevolgd op het gebied van bekken, bekkenbodem en zwangerschap. Goed trainen van de bekkenbodem kan obstipatie en urineverlies bij zwangerschap en na de bevalling voorkomen.